Still Meadow

Δημοσιεύτηκε · 4 λεπτά ανάγνωσης

Το άγχος στη σύγχρονη ζωή: γιατί τόσοι πολλοί νιώθουμε σε διαρκή ένταση

Το άγχος είναι από τις πιο κοινές εμπειρίες της εποχής μας. Τι λέει η έρευνα για τα αίτια και γιατί το να το νιώθεις δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά.

Αν νιώθεις συχνά ένταση, ανησυχία ή ανήσυχο μυαλό χωρίς να ξέρεις ακριβώς γιατί, βρίσκεσαι σε πολύ μεγάλη παρέα. Το άγχος είναι μία από τις πιο κοινές ανθρώπινες εμπειρίες της εποχής μας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπολογίζει ότι περίπου ένας στους είκοσι πέντε ανθρώπους παγκοσμίως ζει με αγχώδη διαταραχή, και πολλοί περισσότεροι γνωρίζουν την καθημερινή εκδοχή: το σφίξιμο στο στήθος πριν από μια δύσκολη συζήτηση, το μυαλό που δεν σταματά να γυρίζει τη νύχτα, τον χαμηλό βόμβο ανησυχίας καθώς διαβάζουμε τις ειδήσεις στο κινητό.

Αυτό το άρθρο δεν είναι διάγνωση. Είναι μια προσπάθεια να καταλάβουμε με ηρεμία γιατί τόσοι πολλοί νιώθουμε σε ένταση, και γιατί αυτό το συναίσθημα αξίζει περιέργεια και καλοσύνη, όχι ντροπή.

Ένας πολύ παλιός συναγερμός σε έναν πολύ καινούργιο κόσμο

Το άγχος είναι στην ουσία του ένα σύστημα συναγερμού. Εξελίχθηκε για να κρατά ζωντανούς τους προγόνους μας: ένα θρόισμα στα χόρτα, ένας ξένος στην άκρη του καταυλισμού, ένας χειμώνας με πολύ λίγη τροφή. Μπροστά σε μια πιθανή απειλή, το σώμα οξύνει την προσοχή, επιταχύνει την καρδιά και προετοιμάζει τους μυς για δράση. Για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, αυτοί οι συναγερμοί έρχονταν και έφευγαν. Ο κίνδυνος περνούσε και το σώμα ηρεμούσε.

Η σύγχρονη ζωή ζητά από τον ίδιο συναγερμό να λειτουργεί σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες. Λίγοι από εμάς αντιμετωπίζουμε λιοντάρια, αλλά πολλοί δεχόμαστε μια σταθερή ροή μικρότερων σημάτων ότι κάτι μπορεί να πάει στραβά: ένα αναπάντητο μήνυμα, μια προθεσμία, ένας τίτλος για μια κρίση στην άλλη άκρη του κόσμου, μια ειδοποίηση στις έντεκα το βράδυ. Κάθε σήμα είναι μικρό. Μαζί, μπορούν να εμποδίσουν τον συναγερμό να σβήσει ποτέ εντελώς.

Τι κάνει την εποχή μας διαφορετική

Ερευνητές και κλινικοί επισημαίνουν αρκετά χαρακτηριστικά της σύγχρονης ζωής που φαίνεται να τροφοδοτούν το άγχος:

Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι η σύγχρονη ζωή είναι απλώς κακή ή ότι το παρελθόν ήταν ήρεμο. Σημαίνει ότι από το νευρικό μας σύστημα ζητείται να επεξεργάζεται περισσότερα, πιο συχνά, με λιγότερες στιγμές πραγματικής ξεκούρασης.

Το να νιώθεις άγχος δεν είναι προσωπική αποτυχία

Ένα από τα δυσκολότερα σημεία του άγχους είναι το δεύτερο επίπεδο που συχνά φέρνει: η σκέψη ότι δεν θα έπρεπε να νιώθεις έτσι, ότι οι άλλοι τα βγάζουν πέρα καλύτερα, ότι κάτι δεν πάει καλά με σένα. Αυτό το δεύτερο επίπεδο μπορεί να βαραίνει περισσότερο από το πρώτο.

Βοηθά να θυμόμαστε ότι το άγχος είναι μια φυσιολογική ανθρώπινη αντίδραση, όχι ελάττωμα χαρακτήρα. Ακόμη και η έρευνα για το στρες δείχνει ότι έχει σημασία πώς σκεφτόμαστε τις αντιδράσεις μας. Σε μια γνωστή σειρά μελετών, η ψυχολόγος Alia Crum και οι συνεργάτες της διαπίστωσαν ότι άνθρωποι που έμαθαν να βλέπουν το στρες ως κάτι που μπορεί και να τους βοηθήσει, όχι μόνο να τους βλάψει, είχαν πιο υγιείς αντιδράσεις στο στρες και ένιωθαν πιο ικανοί να το διαχειριστούν. Το συναίσθημα δεν χρειάστηκε να εξαφανιστεί για να καλυτερεύσουν τα πράγματα. Άλλαξε η σχέση με το συναίσθημα.

Όταν το άγχος χρειάζεται κάτι περισσότερο από αυτοφροντίδα

Το καθημερινό άγχος ανεβοκατεβαίνει. Μπορεί να είναι άβολο, αλλά περνά. Κάποιες φορές, όμως, το άγχος γίνεται τόσο έντονο ή τόσο διαρκές που διαμορφώνει κάθε μέρα: αποφεύγεις μέρη ή ανθρώπους, κοιμάσαι άσχημα για εβδομάδες, νιώθεις πανικό στο σώμα σου ή δυσκολεύεσαι να δουλέψεις ή να απολαύσεις οτιδήποτε. Τότε αξίζει να μιλήσεις με γιατρό ή με επαγγελματία ψυχικής υγείας. Οι αγχώδεις διαταραχές είναι συχνές και ανταποκρίνονται καλά στη θεραπεία. Το να ζητάς βοήθεια είναι δείγμα δύναμης, όχι αδυναμίας.

Ένας πιο τρυφερός τρόπος να ξεκινήσεις

Για το καθημερινό άγχος, τα μικρά πράγματα βοηθούν περισσότερο απ' όσο περιμένουμε. Λίγες αργές αναπνοές με μια μακριά, απαλή εκπνοή. Δέκα λεπτά έξω, κοιτώντας δέντρα ή ουρανό. Το κινητό σε άλλο δωμάτιο για ένα βράδυ. Μια κουβέντα με κάποιον που ακούει. Μια ήρεμη φωνή που λέει κάτι καλό.

Αυτό το τελευταίο είναι ο λόγος που υπάρχει το Still Meadow. Είναι ένα ήσυχο μέρος όπου μπορείς να καθίσεις σε ένα λιβάδι της επιλογής σου, να ακούσεις απαλή μουσική και ήχους της φύσης και να ακούσεις σύντομες ιστορίες ελπίδας από παλιές παραδόσεις, ή λόγια που έγραψες ο ίδιος για τον εαυτό σου. Δεν θα λύσει τα προβλήματα της σύγχρονης ζωής. Μπορεί όμως να δώσει στο σύστημα συναγερμού σου λίγα λεπτά ξεκούρασης και να σου θυμίσει ότι δεν είσαι μόνος σε ό,τι νιώθεις.

Πηγές

  1. World Health Organization (2023). Anxiety disorders, fact sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/anxiety-disorders
  2. World Health Organization (2022). COVID-19 pandemic triggers 25% increase in prevalence of anxiety and depression worldwide. https://www.who.int/news/item/02-03-2022-covid-19-pandemic-triggers-25-increase-in-prevalence-of-anxiety-and-depression-worldwide
  3. Office of the U.S. Surgeon General (2023). Our Epidemic of Loneliness and Isolation. https://www.hhs.gov/sites/default/files/surgeon-general-social-connection-advisory.pdf
  4. Crum, A. J., Salovey, P., & Achor, S. (2013). Rethinking stress: The role of mindsets in determining the stress response. Journal of Personality and Social Psychology, 104(4), 716–733.